وبلاگ گروهی تابستونی

تنگه زیبای واشی

آشنایی با تنگه واشی یا در اصطلاح ساواشی:

معمولاً گردشگران با كرايه چارپايان مسير جاده را تا رسيدن به تنگه واشي طي مي كنند. زيرا اين تنگه با پوشش صخره هاي بزرگ و بلند، دره هاي صعب العبوري را به وجود آورده است.
متأسفانه تنگه واشي نيز مانند بافت تاريخي بسياري از شهرهاي كشور از گزند آلودگي هاي شهري كه عمدتاً توسط گردشگران به وجود مي آيد، در امان نمانده است. برخي از كارشناسان محيط زيست حضور بي شمار گردشگر را براي اين تنگه خطرناك اعلام كرده اند.
تنگه واشي علاوه بر دارا بودن پوشش صخره اي بلند و زيبا، داراي آبشار و رودخانه اي است كه در زير آن پاركينگي احداث شده است. در اين تنگه بسياري از حيوانات و جانوراني زندگي مي كنند كه حياتشان با ورود گردشگران كه اغلب شكارچيان ماهري هم هستند، رو به نابودي است.
تنگه واشي، علاوه بر برخورداري از منابع زيباي طبيعي، داراي چند اثر تاريخي است. در اين تنگه باريك و صعب العبور يك كتيبه از دوران قاجار به يادگار مانده است. اين كتيبه كه جزو سه كتيبه معروف دوران قاجار است به دستور فتحعلي شاه حكاكي شده است. اين كتيبه ها در تنگه واشي، چشمه علي شهرري و تونل وافه در جاده هراز واقع شده است.
فتحعلي شاه كه زمان قبل از پادشاهي خويش را در شيراز گذرانده بود، با ديدن نقش برجسته هاي دوره هخامنشي و ساساني سه نفر به نام هاي حجارباشي، نقاش باشي و معمارباشي را مسئول ساخت اين كتيبه ها كرد كه نام هر سه آنها در گوشه هاي اين كتيبه نمايان است.
كتيبه مذكور 6 متر عرض و 7 متر طول دارد كه وقايع زمان فتحعلي شاه دور تا دور اين كتيبه روايت شده اند.
بزرگترين نقش برجسته اين كتيبه ها، با مضمون شكارگاه و با تصوير اسب، نيزه و شكارهايش مي باشد ، كه در اطراف او مي توان عباس ميرزا، علي قلي ميرزا و علي نقي ميرزا پسران او و همچنين نوادگانش را در حال شكار ديد.
اشكال پرندگان و حيواناتي چون بزكوهي، آهو، گوزن نيز در اين نقش برجسته ديده مي شود. حيواناتي كه امروز نيز در تنگه واشي آنها را مي توان يافت. اين كتيبه كه قدمتي 185 ساله دارد، به گونه اي در دل كوه حك شده كه از بارش باران و تابش آفتاب در امان است.
در تنگه واشي نوعي از گياهان كمياب به نام "باريجه" مي رويد كه گياهي محلي است و از سوي سازمان حفاظت محيط زيست محافظت مي شود.


تاريخ تنگه ۶ هزار ساله ساواشي زير پاي گردشگران محو مي شود

تنگه واشي كه بخش هاي ارزشمندي از ميراث طبيعي و تاريخي را در خود گنجانده و‌ قدمت بخش هايي از آن به هزاره چهارم پيش از ميلاد مي رسد، از شرايط مناسب حفاظت برخوردار نيست.
تنگه واشي، اگر چه در حال حاضر به عنوان گردشگاه،‌ پذيراي تعداد زيادي از گردشگران است اما با توجه به جاذبه هاي طبيعي و تاريخي اين منطقه ، تاكنون برنامه مدوني در زمينه ساماندهي و حفاظت از اين مجموعه از سوي هيچ نهاد و ارگاني ارايه نشده است. تنگه واشي كه حجاري هايي از دوران فتحعلي شاه قاجار بر بخشي از صخره هاي آن نقش بسته، در سال هاي اخير و به دنبال بي توجهي گردشگران ارزش هاي تاريخي آن آسيب ديده و آبشار ساواشي كه يكي از مناظر طبيعي ارزشمند اين محوطه به شمار مي آيد، با معضلات زيست محيطي جدي روبرو است.
بي توجهي مسئولان به اين محيط تاريخي و طبيعي در حالي ادامه مي يابد كه به گفته كارشناسان، در صورت انجام عمليات كاوش در اين محدوده مي توان به نتايج تاريخي ارزشمندي از گذشته اين محدوده دست يافت.
«ناصر پازوكي»‌سرپرست كارگاه هاي مرمت فيروزكوه و كارشناس ارشد ميراث فرهنگي، در اين زمينه مي گويد:‌ «به منظور حفظ و حراست از ميراث تاريخي و طبيعي اين منطقه، سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان تهران،‌نسبت به ثبت تنگه واشي و مجموعه تاريخي اطراف آن در فهرست آثار ملي كشور اقدام كرده است.»
وي افزود: «با توجه به استقبال عمومي به ويژه در ايام تعطيل روزانه بيش از 15 هزار نفر گردشگر به اين منطقه وارد مي شوند اما حضور اين تعداد گردشگر در حالي است كه هيچگونه امكان رفاهي خاصي براي گردشگران وجود ندارد.»
وي گفت:‌ « اثر هنرمندان مشهوري بر حجاري هاي تنگه واشي كه قدمت آن به دوران قاجار مي رسد نقش بسته ، اما اقدامات ويژه اي در زمينه حفاظت از اين ميراث تاريخي به عمل نيامده است.»
به گفته وطني، در سال هاي گذشته، حضور نيافتن نيروي انتظامي در منطقه موجب وارد آمدن خسارت هايي از سوي اهالي و گردشگران بر حجاري و محوطه تاريخي تنگه واشي شده است.
وي افزود: «از سوي فرمانداري شهرستان فيروزكوه،‌ جلسه هاي مشترك با شوراي روستاي جليزجند (روستاي همجوار با تنگه واشي)‌ به منظور توسعه آگاهي اهالي بومي منطقه در جهت حفظ ميراث طبيعي و تاريخي موجود در تنگه واشي، برگزار شده است. تا از افزايش خطر حفاري و آسيب رساني در اين منطقه تاريخي طبيعي جلوگيري شود.»
«علي فرحاني» معاون پژوهشي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان تهران در اين زمينه معتقد است: «تنگه واشي پتانسيل هاي پژوهشي فراواني را در زمينه دستيابي به يافته هاي باستان شناسي در خود گنجانده است و هر چند در برنامه هاي پيشنهادي بارها درخواست اعتبار شده اما اقدام خاصي براي تامين اعتبارات لازم انجام نگرفته است.»

به گفته فرحاني، حفاظت از محوطه تاريخي _ طبيعي تنگه واشي در حال يك موضوع مهم و از آنجا كه اين مجموعه متولي خاصي ندارد خطر توسعه ساخت و سازهاي غيرمجاز در اطراف اين منطقه تنگه واشي را تهديد مي كند.
وي گفت: «گردشگراني كه روزهاي تعطيل براي تفريح به اين منطقه مي آيند، به علت ناآگاهي نسبت به ارزش هاي تاريخي _ طبيعي اين مجموعه آسيب هايي را بر تنگه واشي،‌ آبشار ساواشي و حجاري هاي تاريخي آن وارد آورده اند.»
در داخل تنگه واشي و در سمت راست رودخانه، جايي كه دره بسيار تنگ مي شود،‌ بر ديوار صخره كوه نقش برجسته تاريخي حك شده است. محل قرار گرفتن نقش هاي برجسته به گونه اي است كه به خاطر قرار داشتن در زير صخره از آثار زيانبار جوي و عوامل طبيعي تاثيرگذار مصون مانده و نفوذ برف و باران در آن اندك است. همچنين نور خورشيد به دليل نزديكي صخره هاي دو طرف تنها دو ساعت در طول روز بر اين اثر مي تابد.
در گرداگرد نقش برجسته تنگه واشي آياتي از قرآن و اشعاري در مدح فتحعلي شاه و خانه اش در قاب نقره اي مستطيل شكل جاي گرفته است.
در بخش ديگري از اين مجموعه، قلعه «پشت تندير» تنگه واشي قرار گرفته است كه بخش اعظم معماري آن در زير خاك مدفون شده و تنها در قسمت جنوب غربي آن بقاياي يك برج ديده   مي شود. مشاهده بقاياي سفال گردآوري شده از سطح تپه نشان مي دهد كه اين قلعه از هزاره چهارم تا اواخر دوره ايلخانيان محل استقرار و به عنوان دژي مورد استفاده بوده است.

در دامنه شمالي ارتفاعات كه قلعه بر فراز آن قرار دارد، بقاياي قبرستاني وجود دارد، كه قطعات سفالي كشف شده و فرم گورهاي آن نشانگر قدمت آن تا هزاره دوم قبل از ميلاد است. در شمالي ترين نقطه تنگه واشي مزرعه و دشت كوچكي واقع شده كه در امتداد دو دره سرسبز و رودخانه چشم انداز زيبايي را به وجود آورده است.

منبع: http://gashtasaagency.blogfa.com


تنگه «واشی» و یا به اصطلاح محلی، «ساواشی» در ۱۴ كیلومتری شمال شهرستان فیروزكوه قرار گرفته است.
در نزدیكی ورودی فیروزكوه (از سمت تهران) یك جاده باریك آسفالته مسافران را به روستایی كوچك می رساند، كه معماری خانه ها و آغل رمه هایش حكایت از تاریخ دور و دراز آن دارد. در پس روستا دشتی بس سبز و خرم، گسترده است كه با گذر از جاده خاكی آن سیمای تنگه نمودار می شود. در اینجا آب نهری زلال از شكاف كوهی، سخت و سهمگین به بیرون می تراود و آدمی را وسوسه می كند كه با پای نهادن در آب به دنیای سراسر شگفتی و زیبایی گام نهد. در میانه همین شكاف كه عرض آن به تناوب از ۳ تا ۱۵ متر متغیر است و بلندی دیواره هایش، از چند ده متر فزونی می یابد، كتیبه ای بزرگ از صحنه شكار شاهان و شاهزادگان قاجار بر دیواره سنگی نقش بسته كه تاریخش به دوران زمامداری فتحعلیشاه قاجار (۱۲۵۰ ـ ۱۲۱۲ ق) بازمی گردد.
گفته می شود این كتیبه بر كتیبه ای قدیمی تر از دوران ایران باستان حك شده و این خود گواه است كه تنگه ساواشی، از گذشته های بسیار دور محل گذار مردمان بوده؛ چرا كه كتیبه ها را غالباً در راههای پررفت و آمد تعبیه می كرده اند.
شكاف حدود یك كیلومتر طول دارد و با سر برآوردن از طرف دیگر آن، دشتی فرح انگیز با نهرهای جاری و گل های معطر و درختان بید و تبریز كهن رخ می نمایاند. آن سوی دشت دوباره كوهی سنگین جلوه گر می شود كه شكافی عظیم بر پیكره اش نشسته و آبشاری بلند را در دل جای داده. در پشت آبشار باز هم رود است و رود و در دردوست تر دریاچه ای و كوهستانی و در پس همه جنگل های سبز مازندران!
تا دو سال پیش ساواشی جایی تقریباً ناشناخته بود كه گاه وبی گاه پذیرای كوهنوردان و شیفتگان طبیعت می گشت اما از دو سال پیش به این سو شبكه های تلویزیونی به معرفی آن همت گماردند و گردشگران را به دیدارش فراخواندند. در اندك مدتی مردم از هر سو، به ویژه تهران روانه ساواشی شدند؛ آن هم درست زمانی كه ییلاقات اطراف تهران از انبوه گردشگران در روزهای تعطیل اشباع شده بود و مردم در جست وجوی جایی تازه و تجربه ای تازه تر بودند. ساواشی اما، آماده استقبال نبود و تا به خود آمد بر پیكر خویش خراشی از بی مهری میهمانان یافت!
حالا صبح روزهای پنجشنبه و جمعه مردم با هر وسیله نقلیه ای كه در دسترش باشد، از سواری و مینی بوس گرفته تا موتوسیكلت و وانت بار گروه گروه به جانب ساواشی می روند و هنگامی كه در معابر تنگ و پیچ درپیچ روستا گرفتار می آیند با بوق های ممتد ناشی از خشم، آرامش صبحگاهی روستاییان را برهم می ریزند. آنگاه ستونی از دود و گرد و غبار در جاده خاكی پشت روستا پدیدار می شود كه در میانه آن بكارت دشت در حال نابودی است. نزدیكی های تنگه جایی كه رودخانه جاده خاكی را قطع می كند، ماشین ها بی محابا به آب می زنند تا در پاركینگ نه چندان وسیعی پشت در پشت هم توقف كنند. آنچه در عقب آنها باقی مانده نهری است كه دیگر هیچ نشانی از پاكی و زلالی ندارد.
مسافران با ولع زیاد از ماشین ها پیاده می شوند و راه تنگه را در پیش می گیرند. در مدخل تنگه غوغایی برپاست. مسافرانی كه گویی تازه دریافته اند برای گذر از تنگه باید درون آب و روی بستری از سنگلاخ حركت كرد، پس از لختی درنگ با پای برهنه دمپایی و یا كفش قدم در آب می گذارند. تازه به دوران رسیده ها البته ابتدا سگ های خود را روانه می كنند تا با عقب و جلو رفتن و پارس های پیاپی موجب وحشت زنان و كودكان شوند و تنبل ها بیهوده می كوشند تا با موتوسیكلت از لابه لای سنگ های ریز و درشت راه عبوری بیابند. عده ای هم كه از دیدن مناظر بدیع به وجد آمده اند با فریادهای گوش خراش و اصوات غریب و قهقهه های مستانه شادی چندش آوری از خود بروز می دهند.
آن سر تنگه، مرتع و چمنزاری وسیع با بی میلی تمام انتظار میهمانانی را می كشد كه با خیال راحت گل های رنگارنگ و بوته های وحشی را لگدكوب می سازند، شاخه های درختان را می شكنند و زباله ها را به هر سو پرتاب می كنند.
كمی دورتر جولانگاه ماشین هایی است كه خود را از بالادست تنگه و از جاده ای پرمخاطره به چمنزار رسانده اند و در زیر چرخ های خود همه چیز را به كام نابودی می كشند. در مابقی مسیر نیز تا كنار آبشار كه دیگر توانی برای ادامه راه نمانده همین بساط برپاست و الگوی غالب گردشگران برخی از ما ایرانیان كه عبارت است از سوت زدن و فریاد كشیدن، زباله پراكندن و بر در و دیوار یادگاری نوشتن، به بهترین وجه ممكن مشاهده می شود!
ساواشی در حال پذیرایی انبوه گردشگران شده كه نه ظرفیت چنین جمعیتی را دارد و نه آمادگی آن را. چنین به نظر می رسد كه مسئولان محلی فاقد تجربه و توانایی لازم برای به سامان آوردن امور و هدایت مسافران تازه وارد هستند.
با این وضعیت فعلی، آینده تنگه تاریخی ساواشی به روشنی قابل پیش بینی است؛ به تدریج طبیعت بكر و زیبای منطقه، حال و روزی شبیه به دره های شمال تهران نظیر دربند و دركه و دارآباد پیدا می كند كه در مسیری كمتر از دو سه كیلومتر آب پاك كوهستان تبدیل به گندابی متعفن و انباشته از زباله می شود، كشاورزی منطقه روبه نابودی می رود، آسیب های جدی بر پیكره كتیبه تاریخی وارد می آید و به تدریج فرهنگ روستاییان دستخوش دگرگونی های شگرف می شود. آنها در هجوم شهریان،آرامش، معیشت سنتی و خرده فرهنگ تاریخی خود را از كف می دهند، بی آنكه چیزی به دست آورند، محیط آنها تنها یك قربانی است؛ قربانی گردشگری بیمار.

منبع: روزنامه ایران


نقشه و چند عکس دیدنی دیگه از تنگه زیبای واشی به همراه توضیحات:


 

 واشي يا سوباشي به معني سر - چشمه ( به زبان تركي ) ميباشد . براي رفتن به اين تنگه بايستي پس از طي مسير ۱۲۰ كيلو متر از تهران به سمت جاده فيروزكوه و حدود ۲ كيلومتر مانده به شهر فيروزكوه - وارد يك جاده فرعي سمت چپ ( جنب بيمارستان ) ميشويم . پس از طي ۱۳ كيلومتر به روستاي سرسبز جليزجند با كشتزارهاي حاصلخيز و يك رودخانه پر آب ميرسيم كه در بدو ورود شوراي ده جليزجند با گرفتن ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ تومان براي هر وسيله نقليه جهت راهسازي و نظافت منطقه به شما خيرمقدم ميگويد. پس از ده جليزجند باز بايستي ۵ كيلومتر مسير خاكي را طي نمود تا به پاركينگهاي تنگه واشي برسيم و ماشين را پارك نمائيم

از پاركينگ تا تنگه اول حدود ۱۰ دقيقه پياده روي ميباشد . به تنگه كه رسيديد پاچه هاي شلوارتان را لازم نيست بالا بزنيد چون كاري بيهوده است . ارتفاع آب در بعضي از نقاط تا يك متر هم ميرسد پس نترسيد با كفش كتاني به دل آب بزنيد
 
 
در همان تنگه اول كتيبه اي را مشاهده خواهيد كرد كه از دوران قاجار به يادگار مانده . اين كتيبه كه جزو سه كتيبه معروف دوران قاجار است به دستور فتحعلي شاه حكاكي شده است . اين كتيبه ها در تنگه واشي - چشمه علي شهر ري و تونل وافه در جاده هراز ميباشند.
اين كتيبه كه بصورت نقش برجسته و به ابعاد ۶ متر عرض و ۷ متر طول است فتحعلي شاه را در حين شكار گوزن با نيزه و همچنين عباس ميرزا - علي قلي ميرزا و علي نقي ميرزا - پسران فتحعلي شاه و نواده گانشان را نشان ميدهد.
اين  نقش برجسته در سال ۱۲۳۳ هجري قمري يعني ۱۸۶ سال پيش در دل كوه كنده كاري شده است و به گونه اي كنده شده كه در اثر بارش برف و باران و تابش آفتاب در امان است و روزانه فقط دو ساعت آفتاب به آن مي تابد
 
 
پس از گذر از تنگه اول به مرغزاري سرسبز و پر از گل و گياه وارد مي شويم كه سزاوار براي اطراق با عطر خوش گياهان است . پس از اين مرغزار زيبا به تنگه دوم ميرسيم كه زيباتر از تنگه اول است
 
 
پس از گذر از تنگه اول به مرغزاري سرسبز و پر از گل و گياه وارد مي شويم كه سزاوار براي اطراق با عطر خوش گياهان است . پس از اين مرغزار زيبا به تنگه دوم ميرسيم كه زيباتر از تنگه اول است  و در انتهاي آن آبشار ساواشي ( سوباشي ) با ۸ متر ارتفاع كه در تابستان سرماي آن حریف مي طلبد و عظمت خود را به رخ مي كشد
 
 
متاسفانه تنگه واشي بخاطر انبوه گردشگران كه بيشتر از تهران مي آيند از گزند آلودگي در امان نمانده و با اينكه سطل هاي زباله هر چند صد متر نصب گرديده . باز شاهد انبوه زباله در جاي جاي اين منطقه زيبا ميباشيم .
نكته : اول اينكه اين مسير را بايستي حتما" در تابستان برويد بخاطر سردي آب - دوم اينكه سعي كنيد روز جمعه ها به اين منطقه نرويد چون جمعه ها بيش از ۱۰۰۰۰ نفر گردشگر از اين منطقه بازديد ميكند و لذتي نخواهيد برد  ( من روز شنبه را پيشنهاد ميكنم )
 
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هفتم تیر 1387ساعت 23:15  توسط The mOst alOne = Ali  |